پیچ‌گوشتی یا پیچ‌چرخان یا پیچ‌گشتی ابزاری دستی است که با استفاده از خاصیت اهرمی و گشتاوری، در باز و بسته کردن انواع پیچ کاربرد دارد. اولین پیچ‌گوشتی که دارای دسته برای در دست گرفتن بود در سال‌های پس از ۱۸۰۰ میلادی اختراع شد.

از اندازه‌های مختلف این وسیله، بسته به محل و نوع پیچ استفاده می‌شود.

پیچ‌گوشتیِ دستی از دو قسمت اصلیِ دسته و میله منتهی به نوک تشکیل می‌شود. در پیچ‌گوشتی‌های دستی، دسته معمولاً به شکل و اندازه‌ای است که به‌راحتی در دست جای گیرد. نوک در پیچ‌گوشتی در انواع مختلف ازقبیل تخت یا پهن (دوسو)، چهارسو، شش‌سو، مربعی و… در راستای امتداد دسته وجود دارد.

نوع برقی آن به پیچ‌گوشتی برقی معروف است که سرهای این پیچ‌گوشتی را می‌توان تعویض کرد و میزان کاربریِ آن را افزایش داد. به احتمال زیاد پیچ گوشتی در اصل پیچ پُچیدی بوده یعنی ابزار که برای پیچوندن پیچ بکار میره. به مرور تغییر لفظ یافته به پیچ گوشتی …

نام

ریشهٔ واژهٔ «پیچ‌گوشتی» هنوز به‌درستی دانسته نیست؛ یعنی منشأ ریشه‌شناختیِ جزء دوم (گوشتی)، نامشخص است. اینکه تحریف‌شدهٔ «پیچ‌گَشتی» باشد، در حد حدس و گمان است.

می تواند از قوشماق ترکی به معنی وصل کردن یا نصب کردن باشد.
قطر پیچ‌گوشتی های چهارسو فیلیپسی Phillips

ابعاد پیچ‌گوشتی های چهارسو یا انواع پیچ‌گوشتی های چهارسو بر اساس شماره پیچ‌گوشتی

PH0000 = 1.5mm

PH000 = 2mm

PH00 = 2.5mm

PH0 = 3mm

PH1 = 4.5mm

PH2 = 6mm

PH3 = 8mm

PH4 10mm

یکی از مهم ترین شاخصه پیچ گوشتی ها این است که آن ها را هم می توان به صورت تکی و متناسب با استفاده خریداری کرد هم به صورت ست و برای کامل بودن سایزها،آن ها را تهیه کرد.
حالا می خواهیم اجزای پیچ گوشتی را بررسی کنیم.پیچ گوشتی ها از دسته،میله و نوک پیچ گوشتی تشکیل شده اند که باید هر کدام بنابر نیاز کاربر انتخاب شوند.
دسته پیچ گوشتی،که باید ارگونومیک باشد،یعنی در دست کابر به شکل صحیح و راحت قرار بگیرید تا کاربر در حین استفاده خسته نشود.جنس دسته ها غالبا از پلاستیک می باشد و نوع پلاستیک سخت برای مکانیک ها و مهندسین کاربرد دارد چرا که لک روغن و گریس روی دسته آن ها نمی ماند و تمیز کردن آن ها نیز راحت است.پیچگوشتی هایی که دارای دسته نرم تری هستند برای نجارها مناسب می باشند چرا که قدرت چرخش و دوام بالاتری دارند.دسته های عایق نیز برای برق کاران و هر کاربری که با برق سر و کار دارد مناسب و کاربردی می باشد.هر چه دسته پیچ گوشتی بزرگ تر باشد پیچ راحت تر باز و بسته می شود.البته دسته های بزرگ برای کارهای حرفه ای و صنعتی کاربرد دارد.
میله که رابط دسته و نوک می باشد،باید از جنس کروم وانادیوم باشد تا کاربری و دوام لازم را داشته باشد.برخی از انواع پیچگوشتی،دارای میله با یک قسمت آچارگیر هستند که آن را با آچار نگه می دارد و پیچ گوشتی چرخانده می شود.در مورد پیچ گوشتی هایی که به ضربه خور معروف هستند،میله تا انتهای دسته امتداد دارد تا به یک کلاهک می رسد که برای ضربه زدن استفاده می شود. برای کارهای برقی بهتر است بخشی از میله پیچ گوشتی عایق باشد.طول میله پیچ گوشتی دارای سایزهای زیر می باشد: 300،250،200،150،140،130،125،115،100،90،80،70،60،25 میلی متر
قسمت انتهایی پیچگوشتی که با پیچ درگیر است،نوک پیچگوشتی است.شکل نوک پیچ گوشتی ها مشابه سر پیچ می باشند و به شکل دوسو،چهارسو،ستاره ای،شش پر و خورشیدی می باشد.توجه کنید که دوسو با نام تخت نیز شناخته می شود.خیلی از پیچ گوشتی ها دارای نوک با خاصیت آهنربایی نیز هستند که این خاصیت باعث نگه داشتن پیچ با پیچ گوشتی می شود.
پیچگوشتی ها بر اساس شکل نوک آن ها و پیچ مورد استفاده به چند مدل تقسیم می شوند.
پیچ گوشتی های با نوک دوسو دارای شکل تخت می باشند.معمولا پیچ گوشتی های دوسو به دو شکل در بازار هستند،قطر نوک برابر با قطر میله که برای فضاهای محدود استفاده می شود و قطر نوک بزرگ تر از قطر میله که برای پیچ های باسر بزرگ کاربرد دارد.سایز بندی این نوع از پیچ گوشتی ها بر اساس عرض انتهای میله می باشد و بر اساس میلی متر و اینچ می باشد.
پیچ گوشتی چهارسو، که دارای نوک چهار پر و شبیه به علامت مثبت می باشد.در سایز بندی این نوع از پیچ گوشتی غالبا از PH استفاده می شود.
پیچ گوشتی ستاره ای برای پیچ هایی با سرپیچ به شکل ستاره ای استفاده می شود وبه این دلیل که نوک پیچگوشتی از داخل سرپیچ دچار لغزندگی نمی شود،می توان به وسیله آن نیروی چرخشی بیش تری را ایجاد کرد.همین امر می تواند باعث شکستن نوک پیچ گوشتی شود.سایز بندی این نوع از پیچگوشتی معمولا با pz مشخص می شود.
پیچ گوشتی شش پر نیز دارای نوک به شکل شش ضلعی است و برای کاربا گشتاور بالا مناسب می باشد.
پیچ گوشتی جغجغه ای نیز نوعی از پیچ گوشتی است که در آن میله به راحتی در جهت و خلاف جهت عقربه های ساعت حرکت می کند.مزیت این نوع در این است که بدون اینکه بخواهید دست خود را از روی دسته بردارید می توانید پیچ را به راحتی و سرعت ببندید.برای پیچاندن پیچ با این نوع،نیازی به برداشتن نوک پیچ گوشتی نیست.از این نوع پیچگوشتی برای دور بالا استفاده می شود.
پیچگوشتی ها به دو نوع ساده و ضربه خور نیز تقسیم می شوند که در واقع بر اساس ضربه پذیری آن ها تقسیم بندی می شوند.

طرز کار با پیچگوشتی
پیچ را در محل مورد نظر قرار دهید.بعد باید پیچگوشتی مناسب خود را انتخاب کنید.غالبا افراد چندین سایز پیچگوشتی با سری های مختلف دارند و بیش تر دوسو و چهارسو تا برای پیچ های مختلف از آن ها استفاده کنند.پیچ گوشتی ای خریداری کنید که از جنس کروم وانادیوم باشد و دارای نوک مگنتیک باشد.در مورد پیچگوشتی های ضربه خور،حتما میله تا انتها و در داخل دسته هم کشیده شده باشد.در مورد دسته نیز حتما از نوع soft finish یا سیلیکونی باشد تا مانع از لغزش دست شما شود.بعد نوک پیچگوشتی را روی سرپیچ قرار دهید.پیچگوشتی را بر اساس نوع پیچ و اندازه آن انتخاب کنید.پیچاندن در جهت راست پیچ را باز و در جهت چپ پیچ را می بندد.به عبارت ساده جهت ساعتگرد پیچ را سفت و پادساعتگرد پیچ را شل می کند.از محکم و جفت بودن پیچ گوشتی در شیار سر پیچ مطمئن شوید.همیشه دسته و نوک پیچگوشتی تمیز باشد تا حین پیچاندن مشکلی به وجودنیاید.بعد از پیچاندن،از محکم شدن پیچ اطمینان پیدا کنید.
کار با پیچگوشتی مانند هر ابزار دیگر ممکن است ایراداتی را به وجود آورد:
اگر برای سفت کردن پیچ از نیروی بیش تر استفاده کنید،و یا سایز نادرست پیچگوشتی برای پیچ استفاده کنید می تواند باعث خوردگی سر پیچ ها شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *